Bøur

Bygdin er lítil og hugnalig og liggur á norðara armi á Sørvágsfirði. Fólkatalið var 67 í 2002. Tey gomlu húsini í bygdini liggja í einum trunka við smølum túnum ímillum, og vestast stendur hugnaliga kirkjan, sum er bygd í 1865. Útsýnið út móti Tindhólmi, Gáshólmi og Drongunum er helst tað  stórbærasta og vakrasta í Føroyum. Fram við strondini er ein lítil sandur, og síðan 1972 er loyvt at drepa grind her.

Bøur er gomul bygd, nevnd í Hundabrævinum frá um 1350, men er helst væl eldri. Hon er eisini gomul kirkjubygd, og í skrivligum keldum er nevnt, at kirkja var í Bø í 1710. Nær fyrsta kirkjan í Bø varð bygd er ikki greitt.

Tann kendasta søgnin úr Bø er um arvastríð. Tveir brøður, Símun og Eirikur, áttu alla jørðina í bygdini í felag, og Eirikur strongdi á at fáa býtt teirra millum. Tað endaði við, at Eirikur drap Símun og fór til bispin í Kirkjubø at lýsa víggið. Bispur lovaði honum fyrigeving, um hann gav kirkjuni og bispi góðar bøtur. Eirikur játtaði, og semjan varð skorin á eitt trækelvi. Eirikur so vestur aftur, og komin inn um Sund, helt hann seg vera komnan úr øllum vanda, men tá reistist ein boði seg og holvdi bátin, og Eirikur druknaði. Boðin eitur Eiriksboði og liggur innan fyri Tindhólm stutt úr landi.

Eigindómurin í bygdini er 18 merkur innan- og uttangarðs, og av hesum eru 13¼ mørk kongsjørð og 4¾ mørk óðalsjørð. Ein søgn sigur frá, hvussu tað bar til, at meginparturin av jørðini fór undir kong. Tá hevur bygdin verið lítil, kanska bert tann eini garðurin. Eldurin á grúgvuni var útkólnaður, og fyri at fáa eld aftur mátti farast í grannabygdina at biðja lív,og hetta var hildið at vera skomm. Ein arbeiðskona var send inn til Sørvágs við ílæti at bera eld í. Eingin var inni, og hon tók nakrar gløður av grúgvuni og fór so rennandi aftur til Bíggjar. Men tá ið hon kom nakað áleiðis, fór at rúka úr ílætinum, og hetta var sætt úr Sørvági og meldað til myndugleikarnar. Tá fór henda jørðin undir kong.

Gásadalur

Gásadalur er væl minni bygd enn Bøur, og er vestasta bygdin í Vágoy. Hon liggur út móti Mykinesfirði og er umgyrd av teimum hægstu fjøllunum í oynni. Norðanfyri liggur Árnafjall 722 m høgt, og eystanfyri liggur Eysturtindur 715 m høgur. Útsýnið móti Tindhólmi og Gáshólmi er eisini stórbært. Lendingin er sera ring, so um útróður skuldi rekast, máttu gásadalsmenn hava bát standandi inn móti bygdini í Bø. Fyri at fáa samband við hinar bygdirnar mátti farast eftir gøtuni upp um Skarð, ið er meira enn 400 m høgt. Hesin trupulleikin við sambandi hevur gjørt, at bygdin er minkað nógv seinastu árini. Har búðu bert 16 fólk í 2002. Flestu húsini liggja í einum býlingi, men fleiri teirra standa tóm.

Nú er tunnil sprongdur gjøgnum fjallið, so koyrandi verður til Gásadals um stutta tíð, og vónandi fer hetta at gera, at bygdin veksur aftur. Møguleikar eru fyri øktum landbúnaði. Eigindómurin í bygdini er eisini 18 merkur innan- og uttangarðs, og hagin er sera stórur og góður. 3½ mk er kongsjørð og 14½ mk óðalsjørð.

Sagnir eru eisini úr Gásadali, og ein er at bygdin hevur fingið navn eftir Gæsu í Kirkjubø, sum hevði etið kjøt í føstu. Hetta var halgibrot tá, og Gæsa var dømd at missa allar ognir sínar. Tá flutti hon til dalin í Vágum, ið fekk navn eftir henni. Hinar sagnirnar eru mest um huldufólk.

Á norðursíðuni á oynni var ein bygd grundað í 1833 í Víkarhaga, sum hoyrir til Gásadal. Har er nógvur fuglur, sum taðar hagan nógv. Seyðurin er tí góður, og eisini hava teir oksar gangandi har, ið verða óføra góðir. Men nýggja bygdin var enn meira avbyrgd enn Gásadalur, og tí fluttu tey burtur aftur, tey seinastu í 1910.

Bøur og Gásadalur eru ein kirkjusókn og ein kommuna við lítlum fólkatali, men víddin er stór, 34½ km², ið svarar til 1/5 av allari Vágoy.